Putlaşma Süreci

|

Putların ve putperestliğin ortaya çıkışı, ilk insanlardan itibaren sevdikleri kişilerin hatırasını yaşatma isteğiyle başladı. Zamanla bu hatıralar efsanelere dönüştü ve nesiller geçtikçe bu figürler ilahlaştırıldı. Bu süreç, insan psikolojisinin ve inanç tarihinin önemli bir evresidir.

Tarihi ve Psikolojik Seyir

• Vefa ve Hatıra: İnsanlar, kaybettikleri sevdikleri akrabalarını, kahramanları veya liderleri unutmamak için heykeller dikti.
• Şekil Değiştirme: İlk kuşaklar heykelin sadece bir hatıra olduğunu biliyordu. Onlar ölünce, çocukları heykellerin anlamını unuttu.
• Efsanelerin Doğması: Zamanla bu kişilerin hayatı abartıldı. Efsaneler ve masallar eklendi.
• Kutsallık Atfedilmesi: Toplum, bu heykellerin ve arkasındaki isimlerin ilahi güce sahip olduğuna inandı.
• Tanrılaşma: Son aşamada heykeller hakiki birer ilah (put) haline geldi ve onlara ibadet edilmeye başlandı.

Ved, Süva ve Yegus, tarihte putperestliğin kitlesel bir inanca dönüştüğü ilk dönem olan Hz. Nuh kavmine ait en bilinen putlardır. Kur'an-ı Kerim'deki Nuh Suresi 23. ayette bu isimler açıkça geçmektedir. Bu isimlerin insanlıktan çıkıp birer ilah (put) haline gelme süreci, tam olarak bir önceki adımda konuştuğumuz psikolojik ve tarihi adımları takip eder.

İslam alimlerinin ve tarihçilerin (özellikle İbn Abbas gibi kaynakların) aktardığına göre bu süreç şu şekilde gerçekleşmiştir:

1. Aşırı Sevgi ve Salih İnsanlar Dönemi

Ved, Süva, Yegus (ve ayette devam eden Yeûk ile Nesr), aslında Hz. Adem ile Hz. Nuh arasındaki dönemde yaşamış, toplum tarafından çok sevilen, iyiliksever ve dindar (salih) insanlardı. Halk, onların adaletini, dürüstlüğünü ve ibadetlerini çok takdir ediyordu.

2. Büyük Yas ve İlk Heykellerin Dikilmesi

Bu beş değerli insan aynı zaman diliminde (veya kısa aralıklarla) vefat etti. Onları kaybeden halk çok derin bir üzüntü ve yas yaşadı.

·        Şeytanın İlk Vesvesesi: Rivayete göre, Kabil soyundan gelen bir heykeltıraş (veya insan kılığına giren şeytan) halkın bu acısını kullandı.

·        Halkın karşısına çıkıp: "Eğer isterseniz, bu sâlih insanların suretlerini (heykellerini) yapayım. Onlara baktıkça hem onları hatırlar hem de onlar gibi ibadet etmek için ilham alırsınız" dedi.

·        Halk bu teklifi iyi niyetle kabul etti. Ved, Süva ve Yegus’un birebir kopyası olan beş heykel yapılıp şehrin meydanlarına dikildi.

3. Kuşak Değişimi ve Unutulan Amaç

İlk kuşak, bu heykellere asla tapmadı. Onlar sadece heykellerin yanına gelip eski dostlarını anıyor, onlara saygı gösteriyor ve vefa duyuyorlardı.

·        Ancak zaman geçtikçe bu ilk kuşak öldü.

·        Yeni yetişen çocuklar, bu heykellerin neden yapıldığını tam olarak bilmiyordu.

4. Efsaneler ve "Aracı" İnancı

Yeni kuşaklar arasında efsaneler yayılmaya başladı: "Atalarımız bu heykellerin önünde durup dua ederdi, bunlar sıradan insanlar değil, Tanrı katında büyük gücü olan varlıklardı" demeye başladılar. Heykellere koruyucu anlamlar yüklendi:

·        Ved: Erkek şeklinde tasvir edilip sevgi ve gücü,

·        Süva: Kadın şeklinde tasvir edilip düzeni,

·        Yegus: Aslan şeklinde tasvir edilip gücü ve yardımı simgelemeye başladı.

5. Tam Putlaşma ve Hz. Nuh’un Gelişi

Son kuşaklara gelindiğinde din tamamen bozuldu. Artık bu heykeller sadece birer anıt değil; bizzat kurban kesilen, önünde eğilinen ve yaratıcı olarak görülen tanrılar (putlar) haline gelmişti.

Toplum bu sapkınlığa batınca, Allah onlara Hz. Nuh'u peygamber olarak gönderdi. Hz. Nuh, insanları sadece tek bir Allah'a inanmaya çağırdığında, kavmin zenginleri ve liderleri halkı kandırmak için şöyle dediler:

"Sakın ilâhlarınızı bırakmayın; hele Ved’den, Suvâ’dan, Yegūs’tan, Yeûk’tan ve Nesr’den asla vazgeçmeyin!" (Nuh Suresi, 23. Ayet)

İlginç Bir Detay: Arap Yarımadasına Taşınması

Diyanet İşleri Başkanlığı ve klasik tarih kaynaklarına göre, Hz. Nuh dönemindeki Büyük Tufan'dan sonra bu putlar toprak altında kalmıştı. Ancak yüzyıllar sonra şeytan, İslamiyet'ten önceki Cahiliye dönemi Araplarına bu putların yerini tekrar gösterdi. Böylece Ved, Süva ve Yegus gibi isimler, İslamiyet gelmeden hemen önce Mekke ve çevresindeki Arap kabilelerinin de en büyük putları haline geldi.  

Benzer Yazılar